Zima to okres, w którym wiele osób zauważa u siebie spadek energii, senność w ciągu dnia oraz pogorszenie koncentracji. Krótsze dni, ograniczona ilość światła słonecznego i zmiana rytmu dobowego mogą prowadzić do zjawiska określanego jako zimowy jet lag hormonalny. Choć jet lag kojarzony jest głównie z podróżami, podobny mechanizm może występować również zimą – bez zmiany strefy czasowej, lecz z istotnym wpływem na gospodarkę hormonalną.
Czym jest zimowy jet lag?
Zimowy jet lag to zaburzenie rytmu dobowego wynikające z ograniczonej ekspozycji na naturalne światło dzienne. Organizm człowieka funkcjonuje według wewnętrznego zegara biologicznego, który regulowany jest głównie przez światło. Gdy dni stają się krótsze, dochodzi do zmian w wydzielaniu kluczowych hormonów, takich jak melatonina, kortyzol, serotonina oraz hormony tarczycy.
Zimą poziom melatoniny – hormonu odpowiedzialnego za sen – utrzymuje się dłużej na podwyższonym poziomie. Może to powodować przewlekłe zmęczenie, trudności z porannym wstawaniem oraz uczucie spowolnienia. Jednocześnie obniżony poziom serotoniny sprzyja pogorszeniu nastroju i rozdrażnieniu.
Hormony a krótsze dni – spojrzenie endokrynologa
Z perspektywy endokrynologa okres jesienno-zimowy stanowi szczególne wyzwanie dla układu hormonalnego. Ograniczona ilość światła słonecznego wpływa nie tylko na sen i samopoczucie, ale również na metabolizm oraz pracę tarczycy. U części pacjentów zimą obserwuje się nasilenie objawów niedoczynności tarczycy, takich jak senność, uczucie zimna, przyrost masy ciała czy problemy z koncentracją.
W tym okresie częściej występują także niedobory witaminy D, która odgrywa istotną rolę w regulacji hormonalnej oraz funkcjonowaniu układu odpornościowego. Jej niski poziom może pogłębiać zmęczenie, obniżenie nastroju oraz zaburzenia metaboliczne.
Objawy mogące świadczyć o zaburzeniach hormonalnych zimą
Wiele osób tłumaczy zimowe dolegliwości brakiem słońca lub gorszą pogodą. Warto jednak zwrócić uwagę na objawy takie jak:
- przewlekłe zmęczenie utrzymujące się mimo snu,
- problemy z zasypianiem lub nadmierna senność,
- wahania nastroju, apatia, drażliwość,
- przyrost masy ciała bez zmiany diety,
- uczucie ciągłego wychłodzenia organizmu.
Powyższe objawy mogą wskazywać na zaburzenia hormonalne wymagające konsultacji z endokrynologiem oraz odpowiedniej diagnostyki.
Jak ograniczyć wpływ zimowego jet lagu na organizm?
Specjaliści podkreślają, że kluczowe znaczenie ma regularny tryb dnia. Stałe godziny snu i posiłków pomagają ustabilizować rytm dobowy. Korzystne jest także codzienne przebywanie na naturalnym świetle – nawet krótki poranny spacer może wspierać prawidłową regulację hormonalną.
Istotną rolę odgrywa również zbilansowana dieta, umiarkowana aktywność fizyczna oraz ograniczenie ekspozycji na światło ekranów przed snem. W niektórych przypadkach konieczna może być szczegółowa diagnostyka hormonalna i wdrożenie indywidualnego leczenia.
Kiedy warto zgłosić się do endokrynologa?
Jeżeli zimowe objawy utrzymują się przez kilka tygodni, nasilają się lub znacząco obniżają komfort życia, nie należy ich bagatelizować. Konsultacja z endokrynologiem pozwala ocenić pracę tarczycy, poziom hormonów oraz dobrać odpowiednie postępowanie.
Wczesna diagnoza umożliwia skuteczne poprawienie samopoczucia i prawidłowego funkcjonowania organizmu w wymagającym, zimowym okresie.
👉 Umów wizytę u endokrynologa w Centrum Medycznym Tysiąclecie i zadbaj o równowagę hormonalną tej zimy.
